تاریخ جهان و تقویم تاریخ

jhvdo [ihk , jr,dl jhvdo

کودتای ۲۸ مرداد ۳۲

روزشمار

«چه زنده باشم و چه نباشم، امیدوارم و بلکه یقین دارم که این آتش خاموش نخواهد شد و مردان بیدار کشور این مبارزه ملّی را آنقدر ادامه میدهند تا به نتیجه برسد.» (دکتر محمّد مصدّق)

 

28 مرداد ماه هر سال یاد آور یکی از تلخ ترین حوادث تاریخ ایران است . کودتای آمریکایی برای سرنگونی دولت مردمی .

51 سال پیش در چنین روزی دولت مردمی زنده یاد دکتر محمد مصدق با همکاری آمریکا و عوامل رژیم پهلوی سقوط کرد .

بخشی از وقایع روز کودتا را در ذیل بخوانید :

صبح زود روز 28 مرداد دسته‌ها و باندهای ضربت برای صبحانه و آماده‌باش در مکان‌هایی که حاج خداداد از مالکین میدان امین‌السلطان فراهم کرده بود, جمع می‌شوند. با هزینة برادران رشیدیان مقدار زیادی چماق و اسلحه سرد شب قبل تهیه شده بود. گروه‌های اوباش دسته‌دسته از میدان تره‌بار و امین‌السلطان به طرف بازار, مکان راندوو به حرکت می‌‌افتند. "نرن" عامل سیا با دو مأمور زیردست خود منصور افشار و مجیدی با جیپ و چندین کامیون در روبه روی بازار، مکان ملاقات منتظر بودند . در لحظة رسیدن دسته‌ها، عوامل شعبة سیا رهبری را به‌عهده می‌گیرند . گروه‌ها تقسیم شده و یک ‌عده به رهبری "نرن" به طرف مجلس حرکت می‌کنند و سر راه به‌دستور وی دفتر روزنامه "باختر امروز" که تحت مدیریت زنده یاد دکترفاطمی وزیر امورخارجه مصدق بود ، را به آتش می‌کشند. در عین حال، این عوامل گروه‌هایی را به‌طرف دفاتر احزاب و روزنامه‌های دیگر هدایت می‌کنند .

طبق قرار قبلی سرهنگ دماوند صبح زود با تانک در میدان بهارستان روبه‌روی مجلس ظاهر می‌شود. "سیلی" دیگر مأمور ارشد شعبه سیا ، دسته‌هایی را در خیابان‌ فردوسی به طرف مرکز پلیس نظامی هدایت می‌کند که سرهنگ نصیری را آزاد کنند. تیمسار نخعی هم برای کمک در خیابان‌ها می‌چرخید .

 یادآور می‌شود که سرهنگ نصیری در توطئة کودتای 25 مرداد دستگیر شده بود. کنت‌لاو ،خبرنگار روزنامة نیویورک تایمز، به ‌دستور کرمیت روزولت برای مصاحبه به مقر مخفی زاهدی برده می‌شود. لاو در نوشته‌ای،جرج کارول را متخصص شیوه‌های شبه‌نظامی و تکنیک‌های کنترل خیابانی معرفی کرده و گروه‌های ضربت را "باندهای آقای کارول" می‌نامد.  کنت‌لاو به نقل از جرج کارول که تازه از کره رسیده بود می‌نویسد "سازمان سیا آماده‌باش بوده در صورت لزوم سرنگونی سینگمن
 ری، طرح شورش را به راه بیندازند" . تیمسار فضل‌الله زاهدی که از 25 مرداد فراری محسوب می‌شد در این لحظه در یک مکان امن سیا در نزدیکی کرمیت روزولت مخفی بود . همین‌طور که دسته‌های شورشیان در خیابان‌ها حرکت می‌کردند ،"دیک مأمور زیردست روزولت از وی می‌پرسد که آیا هنگام آن رسیده است که زاهدی را برای اعلان پیروزی خارج ببریم؟ روزولت پاسخ می‌دهد: خیر، صبر می‌کنیم تا شورشیان به منزل مصدق برسند  . ساعتی بعد مأمور ایرانی تبار از روزولت اجازه می‌گیرد که دسته‌ها را برای تصرف رادیو حرکت دهد. روزولت پاسخ می‌دهد که "بله، طبق برنامه عملیات اقدام کنید .

گردان حافظ منزل دکترمصدق در خیابان کاخ، زیر فرمان سرهنگ ممتاز و سروان داورپناه مقاومت شدید و طولانی از خود نشان می‌دهند، ولی کودتا موفق می‌شود.

 

سرگرد سخایی رئیس شهربانی کرمان به‌خاطر مقاومت و نپیوستن به صف کودتاچیان، به‌وسیلة‌ آنها کشته می‌شود. در آن سال‌ها افراد زیاد و گمنامی به‌خاطر مبارزه برای آزادی جان خود را از دست می‌دهند. افرادی چون دکترغلامحسین ‌زیرک‌زاده, دکترمهدی شرف‌الدین, قاسم عینکچی, عباس لؤلؤ و... بعد از اصابت گلوله، امیر بیجار با خون خود نوشت: "یا مرگ یا مصدق".

چند روز بعد از کودتا, مرحوم محمد نخشب از مؤسسین حزب مردم ایران, که فراری و مخفی بود, به سراغ آقای ابراهیم کریم‌آبادی نمایندة اصناف در جبهة‌ملی و مدیر "روزنامة اصناف" می‌رود, آن دو به اتفاق آقای حسین شاه‌حسینی در منزل آیت‌الله سیدرضا زنجانی جمع شده و اولین اعلامیه با عنوان "نهضت ادامه دارد"‌ تهیه می‌شود و نطفة نهضت مقاومت ملی تشکیل می‌گردد .

 

لازم به ذکر است که بخشی از مطالب ذکر شده از سایت www.meisami.com گرفته شده است .

 

نويسنده : امیررضااکبری : ۱٠:۱٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢۸ امرداد ۱۳۸۳
Comments نظرات () لينک دائم

خاطرات ملیجک 1

تاریخ

ناصرالدین شاه و ملیجک (عزیزالسلطان )

در یکی از روزهای سرد زمستان 1319 شمسی در یکی از کوچه های فرعی خیابان « لختی » قدیم و سعدی امروز تهران ، پیر مردی عصا زنان راه خانه اش را در پیش می گیرد . آن شب وی متفکرانه در حالی که از بیماری رنج می برد ، گامهایش را بر روی زمین می کشید .


وی به قدری در افکار خویش غوطه ور بود که حتی تل انبار کاهگلی را که در وسط کوچه جمع بوده ، نمی بیند و پاهایش در آن فرو می رود . درهمان حال وی به علت کهولت و پیری و ضعف سکته می کند و کسی از عابرین هم متوجه حالش نمی شود .

 

در نیمه های شب بستگانش از غیبت او نگران می شوند و به هر کجا که مراجعه کرده و سراغ او را می گیرند کمتر خبری از وی به دست می آورند . تا اینکه برحسب تصادف گذر یکی از آشنایان از آن کوچه می افتد و متوجه جسمی که بر روی کاهگل افتاده می شود ، آه از نهادش بر می آید « عزیزالسلطان مرده .... » فورا به سوی بازماندگانش می شتابد .

 

آنان جسد را به منزل می برند تا با حضور دگر دوستان به خاکش بسپارند . گرچه او مرد ولی گنجینه ای از خود به یادگار گذاشت ، خاطراتی که روشن کننده بسیاری از نکات تاریخی است و در ذیل به نظر می رسد .

 

هنگامی که جسد عزیزالسلطان ( ملیجک ) به منزل منتقل می گردید سفیر وقت انگلستان از اولین کسانی بود که به خانواده اش تسلیت گفت . سفیر انگلیس برای استرداد نشان و حمایل عالیترین مدال امپراتوری بریتانیا که ملکه انگلستان در سفر سوم ناصرالدین شاه به او و ملیجک داده بود حضور داشت .

 

بازماندگان ملیجک فرمان و مدال و حمایل را که به خط ملکه انگلستان بود به سفیر مربوطه پس می دهند و اینک خاطرات ملیجک را در روزهای آینده بخوانید .

 

نويسنده : امیررضااکبری : ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٠ امرداد ۱۳۸۳
Comments نظرات () لينک دائم

فرمان مشروطيت

روزشمار

16 مرداد ماه 1383

همان طور كه قبلا اشاره شد فرمان صادر شده در روز 13 مرداد ( 14 مرداد اعلام شده به ساير ايالات و روز رسمي مشروطيت ) توسط مظفرالدين شاه ، مقبول عموم و مشروطه خواهان واقع نشد و منجر به نا آرامي هايي در پايتخت گشت .

در پي نا آرامي ها و نشست مشروطه خواهان با سران مملكتي ، شاه قاجار دستخط ديگري را پيرو فرمان صادر شده بيرون داد :

 

« جناب اشرف صدر اعظم : در تكميل دستخط سابق خودمان مورخه 14 جمادي الثاني 1324 كه امر و فرمان صريحا در تاسيس مجلس منتخبين ملت فرموديم مجددا براي آنكه عموم اهالي و افراد ملت از توجهات كامله همايون ما واقف باشند امروز مقرر مي داريم كه مجلس به شرح دستخط سابق صريحا داير نموده بعد از انتخاب اجزا مجلس ، فصول و شرايط نظام مجلس شوراي ملي را موافق تصويب و امضاي منتخبين ، به طوري كه شايسته ملت و مملكت و قوانين شرع مقدس باشد مرتب نمايند كه به شرف عرض و امضاي همايوني ما موشح و مطابق نظام نامه مزبور اين مقصود مقدس صورت و انجام پذيرد . »

 

مردم  اصلاحيه مزبور را پذيرفته و اقدام به بازگشايي بازار نمودند و مدت سه روز جشن و شادماني برپا بود . متحصنين و علماي هجرت كرده به قم ، پس از اطلاع از ماجرا ، پس و پيش عزم بازگشت به تهران نمودند كه ابتدا در كهريزك گرد هم  آمده و روز بيست و سوم به طرف عبدالعظيم  رفتند و فرداي آن روز روانه تهران شدند . مردم نيز پيشوازي بزرگي را از علما انجام داده و مظفرالدين شاه نيز كالسكه هاي دولتي را براي سواري آنان فرستاد و دوباره دوشب جشن و سرور و شادماني برپا بود .

 

با عرض پوزش فراوان كه به دليل بروز اشكال فني ، امكان به روزرساني در موئد مقرر فراهم نشد .

 

نويسنده : امیررضااکبری : ٩:٠٧ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ امرداد ۱۳۸۳
Comments نظرات () لينک دائم

فرمان مشروطیت

روزشمار

13مرداد ماه یادآور یکی از مهمترین وقایع تاریخ ایران است . اتفاقی بس عظیم که تاریخ کشور را بکلی متحول کرد .

امضای فرمان مشروطیت به دست مظفر الدین شاه قاجار

98 سال پیش در چنین روزی ، رسما دستور تاسیس مجلس قانونگذاری و تدوین قانون اساسی ایران توسط شاه قاجار در پی فشارهای مشروطه خواهان صادر شد . متن پیام بدین شرح است : 

 

فرمان مشروطیت

«جناب اشرف صدراعظم : از آنجا که حضرت باری تعالی جل شانه سر رشته و ترقی ممالک محروسه ایران را بکف کفایت ما سپرده و شخص همایون ما را حافظ حقوق قاطبه اهالی ایران و رعایای صدیق خودمان قرار داده لهذا در این موقع که رای و اراده همایون ما بدان تعلق گرفت که برای رفاهیت و امنیت قاطبه اهای ایران و تشیید و تایید مبانی دولت اصلاحات مقتضیه بمرور در دوائر دولتی و مملکتی بموقع اجرا گذارده شود. چنان مصمم شدیم که مجلس شورای ملی از منتخبین شاهزادگان و علماء و قاجاریه و اعیان و اشراف و ملاکین و تجار و اصناف با انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه طهران تشکیل و تنظیم شود که در مهام امور دولتی و مملکتی و مصالح عامه مشاوره و مداقه لازم به عمل آورده و بهیئت وزرای دولتخواه ما در اصلاحاتی که برای سعادت و خوشبختی ایران خواهد شد اعانت و کمک لازم را بنماید و در کمال امنیت و اطمینان عقاید خود را در خیر دولت و ملت و مصالح عامه و احتیاجات قاطبه اهالی مملکت بتوسط شخص اول دولت بعرض برساند که بصحه همایونی موشح و بموقع اجرا گذارده شود بدیهی است که به موجب این دستخط مبارک نظامنامه و ترتیبات این مجلس و اسباب و لوازم تشکیل آن را موافق تصویب و امضای منتخبین از این تاریخ مرتب و مهیا خواهد نمود که به صحه ملوکانه رسیده و بعون الله تعالی مجلس شورای مرقوم که نگهبان عدل ماست افتتاح و به اصلاحات لازمه امور مملکت و اجراء قوانین شرع مقدس شروع نماید و نیز مقرر می داریم که سواد دستخط مبارک را اعلان و منشر نمایند تا قاطبه اهالی از نیات حسنه ما که تماما راجع به ترقی دولت و ملت ایران است کماینبغی مطلع و مرفه الحال مشغول دعاگویی دوام این دولت و این نعمت بی زوال باشند. در قصر صاحبقرانیه بتاریخ چهاردهم شهر جمادی الثانی 1324 هجری در سال یازدهم سلطنت ما . »

 

مظفر الدین شاه پس از امضای فرمان مزبور در تاریخ 13 مردادماه 1285 هجری خورشیدی ، پیامی را برای ملت ایران فرستاد که همکنون متن پیام در آرشیو رادیو موجود است و من هم به عنوان یکی از خوش شانس ترین افراد هستم که بخشی از این پیام را با صدای خود مظفرالدین شاه قاجار بر روی نوار ریل دارم که متن آن چنین است :

 

بخشی از پیام مظفرالدین شاه قاجار

" ... همه را به شوما مرحمت خواهیم فرمود و شوما هم ابدا ذره ای در خدمات خودتان اینشاالله قوصور نخواهید کرد و مرحمت ما را به اعلای درجه نیسبت به خوودتان بیدانید . اینشاالله عوض او را هم خودا و هم سایه خودا که خوودمان باشم به شوما خواهم داد . از خدمات همه ووزا هم راضی هستیم . به شوما هم خدمات همه را حقیقتا خوب عرض می کونیم و همه را به موقع عرض می کونیم .... " .

 

متاسفانه به دلیل خراب شدن دستگاه پخش نوار ریل ، امکان این نبود که متن پیام را برایتان به صورت صوتی قرار دهم شاید در فرصتی دیگر این امکان فراهم شد . به هر حال شنیدن آن با لهجه ترکی شاه و قدمت تاریخی اش خالی از لطف نیست .

 

پس از انتشار فرمان شاه در تاریخ فوق و الصاق آن به دیوارها ، متحصنین و مشروطه خواهان متن فرمان شاه را ناقص و ناسازگار با خواست خود دیدند و عده ای را اجیر کندن فرمان شاه از در و دیوار نمودند زیرا در آن نام توده یا همان مردم برده نشده بود و بدینسان نتیجه ای از فرمان شاه بدست نیامد  و قرار شد که شب 16 مرداد ماه در منزل مشیرالدوله جلسه ای تشکیل شود .

ادامه ماجرا را در روز 16 مرداد بخوانید ........ .

 

نويسنده : امیررضااکبری : ٢:۳۸ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱۳ امرداد ۱۳۸۳
Comments نظرات () لينک دائم