تاریخ

 قسمت اول

پیدایش عکاسی و روش های گوناگون عکاسی در ایران با اختلاف حدود سه سال از آغاز آن در جهان روی داد و اولین عکسها به روش داگرئوتیپ در اواسط دوره محمد شاه قاجار و حدود سال 1260 هجری قمری در کاخ سلطنتی تهران و از درباریان تهیه شد .

 

ناصرالدین میرزا ولیعهد سیزده ساله محمد شاه قاجار در شمار اولین افراد از خانواده سلطنتی بود که تصویر او بر صفحه داگرئوتیپ ثبت شده است .  این موضوع بعدها نیز دنبال شد و شیفتگی بیش از حد ناصرالدین شاه را به دنبال داشت . از دیگر انگیزه های او برای پرداختن به عکاسی ، دیدن آثار کسانی بود که در سالهای آغاز سلطنت وی در هیئت های سیاسی و نظامی و یا افرادی که توسط دولت ایران به استخدام درآمده بودند ، به عکاسی می پرداختند که از آن جمله می توان به لوئیجی پشه ، فوکتی و لوئیجی مونتابونه اشاره نمود .

 

با ورود کارلهیان عکاس فرانسوی به ایران در سال 1275 هجری قمری ، آرزوی دیرینه شاه برای عکاسی جامه عمل می پوشد و شاه یکی از ساختمان های کاخ سلطنتی را به عکاسخانه اختصاص می دهد و اینگونه بنای « عکاسخانه مبارکه همایونی » گذاشته می شود که در مجموعه آلبومهای کاخ گلستان فراوان آمده است . به گمان نزدیک به یقین ناصرالدین شاه عکاسی را بدون واسطه یا با واسطه ، نزد کارلهیان فرانسوی آموخته است ولی به دلیل احترام فوق العاده ای که ایرانیان و بخصوص افراد نزدیک به شاه ، در مورد « کمال ذاتی شاه » برای وی قائل بوده اند ، حرفی به میان نیامده است و بخش زیادی از عکسهای او را تک چهره ها و یا عکسهای جمعی تشکیل می دهد که وی در سالهای طولانی که به کار عکاسی مبادرت می کرده ، از خود و زنان حرمسرا در حالتهای گوناگون و گاه بسیار خصوصی تهیه کرده است . از جمله عکسها و نوشته هایی که مربوط به پرتره های ( عکسی شخص از چهره خود تهیه کرده باشد ) وی می شود می توان به عکس مقابل از آلبوم 133 که شاه سیم دکلانشور دوربین را در دست گرفته و در زیرش چنین نوشته :

 « این عکس خودم را خودم در اندرون انداختم 1282 هـ . ق » اشاره کرد .

 

 منبع : ناصرالدین ، شاه عکاس نوشته محمد رضا طهماسب پور