تاریخ جهان و تقویم تاریخ

jhvdo [ihk , jr,dl jhvdo

کودتای ۲۸ مرداد ۳۲

روزشمار

«چه زنده باشم و چه نباشم، امیدوارم و بلکه یقین دارم که این آتش خاموش نخواهد شد و مردان بیدار کشور این مبارزه ملّی را آنقدر ادامه میدهند تا به نتیجه برسد.» (دکتر محمّد مصدّق)

 

28 مرداد ماه هر سال یاد آور یکی از تلخ ترین حوادث تاریخ ایران است . کودتای آمریکایی برای سرنگونی دولت مردمی .

51 سال پیش در چنین روزی دولت مردمی زنده یاد دکتر محمد مصدق با همکاری آمریکا و عوامل رژیم پهلوی سقوط کرد .

بخشی از وقایع روز کودتا را در ذیل بخوانید :

صبح زود روز 28 مرداد دسته‌ها و باندهای ضربت برای صبحانه و آماده‌باش در مکان‌هایی که حاج خداداد از مالکین میدان امین‌السلطان فراهم کرده بود, جمع می‌شوند. با هزینة برادران رشیدیان مقدار زیادی چماق و اسلحه سرد شب قبل تهیه شده بود. گروه‌های اوباش دسته‌دسته از میدان تره‌بار و امین‌السلطان به طرف بازار, مکان راندوو به حرکت می‌‌افتند. "نرن" عامل سیا با دو مأمور زیردست خود منصور افشار و مجیدی با جیپ و چندین کامیون در روبه روی بازار، مکان ملاقات منتظر بودند . در لحظة رسیدن دسته‌ها، عوامل شعبة سیا رهبری را به‌عهده می‌گیرند . گروه‌ها تقسیم شده و یک ‌عده به رهبری "نرن" به طرف مجلس حرکت می‌کنند و سر راه به‌دستور وی دفتر روزنامه "باختر امروز" که تحت مدیریت زنده یاد دکترفاطمی وزیر امورخارجه مصدق بود ، را به آتش می‌کشند. در عین حال، این عوامل گروه‌هایی را به‌طرف دفاتر احزاب و روزنامه‌های دیگر هدایت می‌کنند .

طبق قرار قبلی سرهنگ دماوند صبح زود با تانک در میدان بهارستان روبه‌روی مجلس ظاهر می‌شود. "سیلی" دیگر مأمور ارشد شعبه سیا ، دسته‌هایی را در خیابان‌ فردوسی به طرف مرکز پلیس نظامی هدایت می‌کند که سرهنگ نصیری را آزاد کنند. تیمسار نخعی هم برای کمک در خیابان‌ها می‌چرخید .

 یادآور می‌شود که سرهنگ نصیری در توطئة کودتای 25 مرداد دستگیر شده بود. کنت‌لاو ،خبرنگار روزنامة نیویورک تایمز، به ‌دستور کرمیت روزولت برای مصاحبه به مقر مخفی زاهدی برده می‌شود. لاو در نوشته‌ای،جرج کارول را متخصص شیوه‌های شبه‌نظامی و تکنیک‌های کنترل خیابانی معرفی کرده و گروه‌های ضربت را "باندهای آقای کارول" می‌نامد.  کنت‌لاو به نقل از جرج کارول که تازه از کره رسیده بود می‌نویسد "سازمان سیا آماده‌باش بوده در صورت لزوم سرنگونی سینگمن
 ری، طرح شورش را به راه بیندازند" . تیمسار فضل‌الله زاهدی که از 25 مرداد فراری محسوب می‌شد در این لحظه در یک مکان امن سیا در نزدیکی کرمیت روزولت مخفی بود . همین‌طور که دسته‌های شورشیان در خیابان‌ها حرکت می‌کردند ،"دیک مأمور زیردست روزولت از وی می‌پرسد که آیا هنگام آن رسیده است که زاهدی را برای اعلان پیروزی خارج ببریم؟ روزولت پاسخ می‌دهد: خیر، صبر می‌کنیم تا شورشیان به منزل مصدق برسند  . ساعتی بعد مأمور ایرانی تبار از روزولت اجازه می‌گیرد که دسته‌ها را برای تصرف رادیو حرکت دهد. روزولت پاسخ می‌دهد که "بله، طبق برنامه عملیات اقدام کنید .

گردان حافظ منزل دکترمصدق در خیابان کاخ، زیر فرمان سرهنگ ممتاز و سروان داورپناه مقاومت شدید و طولانی از خود نشان می‌دهند، ولی کودتا موفق می‌شود.

 

سرگرد سخایی رئیس شهربانی کرمان به‌خاطر مقاومت و نپیوستن به صف کودتاچیان، به‌وسیلة‌ آنها کشته می‌شود. در آن سال‌ها افراد زیاد و گمنامی به‌خاطر مبارزه برای آزادی جان خود را از دست می‌دهند. افرادی چون دکترغلامحسین ‌زیرک‌زاده, دکترمهدی شرف‌الدین, قاسم عینکچی, عباس لؤلؤ و... بعد از اصابت گلوله، امیر بیجار با خون خود نوشت: "یا مرگ یا مصدق".

چند روز بعد از کودتا, مرحوم محمد نخشب از مؤسسین حزب مردم ایران, که فراری و مخفی بود, به سراغ آقای ابراهیم کریم‌آبادی نمایندة اصناف در جبهة‌ملی و مدیر "روزنامة اصناف" می‌رود, آن دو به اتفاق آقای حسین شاه‌حسینی در منزل آیت‌الله سیدرضا زنجانی جمع شده و اولین اعلامیه با عنوان "نهضت ادامه دارد"‌ تهیه می‌شود و نطفة نهضت مقاومت ملی تشکیل می‌گردد .

 

لازم به ذکر است که بخشی از مطالب ذکر شده از سایت www.meisami.com گرفته شده است .

 

نويسنده : امیررضااکبری : ۱٠:۱٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢۸ امرداد ۱۳۸۳
Comments نظرات () لينک دائم